EMO: ALIM GARANTİLİ "SERBEST" PİYASANIN FATURASI AĞIR!
![](https://tmmob.org.tr/sites/default/files/styles/medium/public/bizden_resim_getir_1_0.jpg?itok=pwCPmjHg)
Elektrik Mühendisleri Odası, Sinop Nükleer Santralı için düzenlenen ÇED-Halkın Katılımı Toplantısı öncesi 6 Şubat 2018 tarihinde yaptığı basın açıklamasıyla, arz-talep dengesine göre Türkiye`nin ihtiyacı olmadığı açık olmasına karşın alım garantili yaptırılmak istenen nükleer ve kömür santrallarıyla ilgili kamuoyunu uyararak, alım garantili işletme hakkı devriyle kurulmak istenen Çayırhan B, Eskişehir Alpu, Tekirdağ Çerkezköy termik santralları ile Akkuyu ve Sinop nükleer santral projelerinin halka yıkılacak mali külfetini ortaya koydu.
Sinop Nükleer Santralı için bugün yapılacak ÇED-Halkın Katılımı Toplantısı öncesinde bir kez daha uyarıyoruz: Alım garantili nükleer ve kömür santral projeleriyle ülkemizin geleceği ipotek altına alınmaktadır.
ALIM GARANTİLİ "SERBEST" PİYASANIN FATURASI AĞIR!
Türkiye`nin 2017 yılsonu itibarıyla kurulu gücünün 85 bin megavatı (MW) aşması ve yapılan projeksiyonlara göre 10 yıllık dönem içinde talebi karşılamada sıkıntı görünmemesine karşın pahalı ve çevre açısından büyük riskler taşıyan projeler yaşama geçirilmeye çalışılmaktadır.
AKP hükümetlerinin iş başına gelmeden önce en çok eleştirdiği ve yürürlükten kaldıracağı vaatlerinde bulunduğu alım garantili elektrik üretim tesisleri modeline önce nükleer santral, sonra da Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı`na Berat Albayrak`ın gelmesinin ardından kömür santrallarıyla geri dönüş yapılmaktadır. AKP döneminin Türkiye‘nin geleceğini hem ekonomik hem de çevresel anlamda büyük riskler altında bırakan projelerinin yeniden masaya yatırılması ve büyük yanlışlardan geri dönülmesi gerekmektedir. Bu kapsamda 2 nükleer santral ve 3 termik santral projesine bakıldığında; alım garantilerinin nasıl büyük bir yük oluşturacağı görülmektedir:
-Bugün ÇED sürecinde Halkın Katılımı Toplantısı yapılacak olan Sinop NGS için 20 yıl alım garantisi verilmiş ve yakıt bedeli hariç kilovat saat (kWh) başına birim bedeli 10.83 sent olarak tespit edilmiştir. Bugünkü kurlar üzerinden 40.6 kuruş olan bu fiyat, 2017 yılı piyasada ağırlıklı ortalama 16.81 kuruş olan fiyattan yüzde 242 daha pahalıdır. Yıllık 35 milyar kWh civarında üretim yapacağı hesabından hareket edilirse, alım garantisi nedeniyle yıllık olarak bu santrala 3.79 milyar dolar (14.2 milyar TL) ödenecektir. Bu rakam 20 yılda 75.8 milyar dolara (284 milyar TL) ulaşacaktır. Üstelik bu rakama yakıt bedeli dahil değildir.
-Akkuyu NGS`ye kısıtlı inşaat çalışma ruhsatı verilmiş ve inşaat fiilen başlatılmıştır. Bu santrala, 15 yıl boyunca üreteceği elektriğin yüzde 50`sine 12.35 sent/kWh üzerinden alım garantisi verilmiştir. Bugünün kurları ile 46.31 kr/kWh olan bu rakam 2017 piyasa fiyatından yüzde 275 daha pahalıdır. Santralın yılda 38 milyar kWh elektrik üretmesi ve yarısını devlete, yarısını da piyasaya satması öngörülmektedir. Yani santrala 15 yılda 285 milyar kWh elektrik karşılığında 35.2 milyar dolar (132 milyar TL) ödenecektir. Santralın toplam yatırım bedelinin ise 20 milyar dolar olacağı belirtilmektedir.
-Kömür yakıtlı Çayırhan B Termik Santralı`nın işletme hakkı devri yöntemiyle kurulması ve çalıştırılmasına ilişkin ihalenin yapılması ve Özelleştirme Yüksek Kurulu`nun 9 Mart 2017 tarihinde yayımlanan kararının ardından 1 Temmuz 2017 tarihinde Çayırhan Kömür Sahası, 35 yıllığına Kolin, Kalyon ve Çelikler Grubu`na devredilmiştir. Toplam 720 MW kurulu güçte olması öngörülen santrala kilovat saat (kWh) başına 6.04 sent üzerinden 15 yıl alım garantisi verilmiştir. Yani bugünkü kurlar üzerinden 22.65 kuruş olarak verilmiş olan bu fiyat, 2017 yılı piyasada ağırlıklı ortalama 16.81 kuruş olan fiyattan 1.34 kat daha fazladır. Türkiye`nin bu enerjiye ihtiyacı olmasa bile 15 yılda yıllık 4.2 milyar kWh üretim üzerinden 3.8 milyar dolarlık (14.3 milyar TL) ödeme yapılacaktır. Santralın yatırım maliyetinin 1.1 milyar dolar olmasının öngörüldüğü dikkate alındığında alım garantisi yoluyla 4.5 yılda bu bedeli halkımız şirketlere ödeyecektir.
- Çayırhan B Termik Santralı gibi maden sahasıyla birlikte kömür santralı kurulmak üzere işletme hakkı devri yöntemiyle yaptırılmak üzere Eskişehir Alpu-Tepebaşı Termik Santralı`nın Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) raporu hazırlanmış olup; ihalesi 7 Mart 2018`de yapılacaktır. Birinci derece tarım arazisi olarak koruma kapsamındaki Alpu Ovası yönetmelikte yapılan değişikliğin ardından Toprak Koruma Kurulu`na aldırılan kararla tarım dışı amaçla kullanıma açılmıştır. Burada kurulacak santralın 1100 MW gücünde olması ve yıllık 7 milyar kWh elektrik üretmesi öngörülmektedir. Henüz ihale yapılmadığı için alım garantisi verilecek fiyat belli değildir. Ancak yerli kömürle çalışan santrallara her yıl enflasyon oranında artırılmak üzere 2018 yılı için 20.8 kr/ kWh bedel üzerinden verilen alım garantisi dikkate alındığında Alpu için verilecek fiyatın da daha düşük olmayacağı açıktır. Bu durumda yıllık 1 milyar 456 milyon lira olacak alım garantisinin süresi Çayırhan gibi Alpu için de 15 yıl olarak belirlenirse; Türkiye`nin ihtiyacı olmasa da santralı kurup işletecek şirkete 15 yılda 5.8 milyar dolar (21.8 milyar lira) ödeme yapması gerekecektir. Alpu için ÇED raporunda, yatırım tutarının 1.8 milyar dolar olmasının beklendiği belirtilmiştir. Bu durumda Alpu`ya santral kuracak şirket de yaklaşık 4.5 yılda yatırımını geri alacaktır.
-Tekirdağ Çerkezköy kömür yakıtlı termik santralı için de ÇED ve ihale süreci devam etmektedir. Kurulu gücünün 990 MW olması beklenen santralın yıllık 6.5 milyar kWh elektrik üreteceği ve en az 20.8 kr/kWh olan 2018 yılı yerli kömür santrallarına verilen alım garantisi fiyatının verileceği düşünülürse; 15 yılda toplam 97.5 milyar kWh elektrik üretimi karşılığında 5.4 milyar dolar (20.3 milyar TL) ödeme yapılacaktır.
Bu büyük 5 projenin tamamlanmasının beklendiği 2020-2025 yıllarından itibaren 15-20 yıl süreyle Türkiye‘nin karşı karşıya kalacağı ödeme yükü 126 milyar dolara (472.5 milyar TL) ulaşmaktadır. Üstelik elektrik kullanılmasa da ödenmek zorunda kalınacak bu rakama yakıt bedeli ve enflasyon farkı gibi fiyat artırıcı unsurlar da dahil değildir.
Tüm dünyada elektrik fiyatları düşmektedir. Yenilenebilir kaynaklardan elde edilen elektriğin fiyatı 3 sent/kWh`in bile altına inmiştir. Doğalgazdan elektrik üretilmesinde dünya ortalama fiyatı ise 5.5 sent/kWh civarındadır. Durum böyle iken bu denli yüksek fiyatlarla elektrik alım garantileri verilmesini anlamak mümkün değildir.
Elektrik talebi, mevcut kurulu güç ve bugünden yapılacağı öngörülen santral projeleri dikkate alındığında; Türkiye‘nin enerji açığı olmadığı, hatta bugün için arz fazlası olduğu bizzat Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı tarafından da ifade edilmiş, bilinen bir gerçektir. Bu pahalı ve çevre için riskli, tarım arazilerini, ormanlık arazileri, deniz kıyılarını yok edecek santral projelerine ihtiyaç yoktur. Bu projeler derhal durdurulmalı, zaten kısıtlı olan kamu kaynakları atıl kalacak enerji projelerine değil, daha yararlı sonuçlar üretecek yatırımlara yönlendirilmelidir.
ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI
YÖNETİM KURULU