TMMOB KOCAELİ İKK: ÇOCUKLAR YETERLİ VE GÜVENLİ GIDAYA ERİŞEMİYOR, OKULLARDA HER ÇOCUĞA ÜCRETSİZ YEMEK VE TEMİZ İÇME SUYU SAĞLANMALIDIR!

TMMOB Kocaeli İl Koordinasyon Kurulu adına açıklamayı Gıda Mühendisleri Odası Kocaeli Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Sema Kopal okudu. Açıklama şöyle:

Çocuklar Yeterli ve Güvenli Gıdaya Erişemiyor, Okullarda Her Çocuğa Ücretsiz Yemek ve Temiz İçme Suyu Sağlanmalıdır!

Yeni eğitim ve öğretim dönemi başladı. Çocuklarımız, öğretmenlerimiz ve velilerimiz için iyi bir dönem olmasını diliyoruz.

Ancak daha ilk günlerden basına yansıyan haberlerden görüyoruz ki, geçen yıldan bu yana çocukların yararına değişen bir şey yok. Halkımızın deyimiyle Ders Zili Değil, Dert Zili Çalıyor, sanki.

Nasıl mı?

Geçtiğimiz günlerde, Türkiye’nin, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD)’ye üye ülkeler arasında yüzde 22,4 ile çocuk yoksulluğunda en yüksek ikinci ülke olduğu açıklandı. OECD’nin yaptığı araştırmaya göre Türkiye’deki 15 yaş grubundaki öğrencilerin yüzde 19,3’ü, paraları olmadığı için haftada en az bir kez yemek yiyemediğini bildirdi. Başka bir ifadeyle yaklaşık her beş öğrenciden biri ekonomik nedenlerle haftada en az bir kez öğün atlıyor.

Eğitim Reformu Girişimi’nin (ERG) verilerine göre çocuklarımızın yüzde 5,5’i yetersiz beslenme nedeniyle bodurluk yani gelişim geriliği sorunu yaşıyor. Yetersiz beslenme mental gelişimlerini de olumsuz etkiliyor. Okula aç giden çocuk, okuldaki eğitimden de verim alamıyor, derslerine konsantre olamıyor.

Okulların açılmasıyla birlikte okul kantinlerinde satılan ürünlere de zam yapıldı. 90 lira olan tost 100 lira, simit 30 lira, açma ve poğaça 35 lira, tavuk döner 145 lira oldu. Yemekhanesi olan okullar için üç çeşit yemeğin fiyatı 245 lira olarak belirlendi. Her gün sadece tost ayran yiyen bir öğrencinin okuldaki haftalık gıda harcaması 650 lira olacak. Tost ayran ile bir öğün yapan çocuğun yeterince beslenmesi, fiziksel ve zihinsel gelişimi için gerekli besinleri alması mümkün değil. Bu çocuklar sadece karnını doyurmuş, açlığını bastırmış oluyor, beslenmiş olmuyor.

Hal böyleyken, günde en az bir öğün ücretsiz okul yemeği talebi 2022, 2024 ve 2025 yıllarında Meclis’e taşınmış ancak her seferinde reddedilmiştir. Türkiye Okul Yemeği Koalisyonu 15 milyon öğrenci için gerekli kaynağın kamu harcamalarının yaklaşık yüzde 1,5’i olduğunu açıkladı. Ücretsiz okul yemeği programları Finlandiya, İsveç, Estonya, Brezilya, Hindistan vb. ülkelerde sosyal devletin temel sorumluluklarından biri olarak uzun yıllardır uygulanmaktadır. Ücretsiz Okul Yemeği Uygulaması çocuklara küçük de olsa bir rahatlama, o günü okulda eğitimlerine odaklanarak geçirme olanağı sağlayacaktır.

Ayrıca bugün basına yansıyan haberlere göre, okul kantinlerindeki gıdalara yönelik yeni düzenlemeler açıklandı. Asitli içeceklerin, çok şekerli ürünlerin ve paketli ürünlerin bazılarının satışlarının yasaklandığı bildirildi.

Bildiğimiz gibi, 2011 yılında enerji içecekleri, gazlı ve kolalı içecekler, cipsler, patates kızartması, kızartılarak hazırlanan gıdalar ve şekerlemelerin okul kantinlerinde satışı yasaklanmıştı. Ancak o tarihten bugüne okul kantinlerinde bu yasakların çoğunlukla uygulanmadığına dair pek çok haber basına yansımış, bu ürünlerin kantinlerde satışının yapıldığı görülmüştür. Bu da göstermektedir ki, çocuklarımızın beslenmesini emanet ettiğimiz okul kantinleri yeterince denetlenmemektedir. Bugün benzer yasaklamaların getirilmesi bir olumluluktur. Ancak denetim eksiği geçmişte olduğu gibi devam ederse, bu yasak da bir önceki gibi sadece kağıt üzerinde kalacaktır. Okul kantinlerinde sadece yasaklamalarla kalınmamalı, kuruyemiş, kuru ve taze meyve gibi sağlıklı atıştırmalıkların satışının ve çocuklar tarafından tüketiminin de teşvik edilmesi gerekir.

Okul döneminde en sık basına yansıyan haberlerden biri de kantinden yediği tavuk döner, tavuklu pilav vb. yemeklerden zehirlenen çocuklar oluyor. Yani çocuklarımız sadece yeterli gıdaya erişememekle kalmıyor, okullarda güvenli gıdaya da erişemiyor. Bu yüzden kamuda yeter sayıda gıda mühendisi ve diğer uzmanlık gerektiren branşlardan atama yapılmalı, okul kantinlerindeki denetimlerin sayısı ve etkinliği arttırılmalıdır.

Ayrıca okul kantinlerinin ihaleyle özel sektöre verilmesi yerine Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından kâr amacı gütmeden işletilmesi en doğru çözümdür.

Okullarda bir başka önemli sorun da çocuklarımızın temiz içme suyuna erişememesidir. Okul kantinlerinde yarım litre su 15 liradan satılmaktadır. Pek çok çocuğumuz bu suya para veremediği için tuvaletlerden su içmek durumunda kalmaktadır. Halbuki, bütün çocukların erişebileceği noktalara temiz içme suyu bulunan su sebilleri yerleştirilerek içme suyu sorunu kolaylıkla çözülebilir.

TMMOB Kocaeli İl Koordinasyon Kurulu bileşenleri olarak çocuklarımızda geri dönülmez fiziksel ve mental sorunlar ortaya çıkmadan okullarda bir öğün ücretsiz yemek verilmesi başta olmak üzere, okul kantinlerinde gıda güvenliğinin sağlanması, çocukların gelişimini olumsuz etkileyecek ürünlerin satışının engellenmesi, okul kantinlerinde etkin ve yeter sayıda denetim yapılması gerektiğini bir kez daha vurguluyoruz. Başta Milli Eğitim Bakanlığı olmak üzere ilgili tüm kurumları göreve çağırıyoruz. 16.09.2026

TMMOB Kocaeli İl Koordinasyon Kurulu